KURUM: İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel (İETT) İşletmeleri Umum Müdürlüğü
SEHİR: İstanbul
DÜZEY: Yerel Yönetimler
ALAN: Sayısal (Dijital) Dönüşüm
PROJE ÖZET: İstanbul’un toplu ulaşım altyapısını sürdürülebilir ve akıllı sistemlerle yeniden yapılandıran bu proje, 1.260 otobüsün dijital dönüşümünü sağlayarak hem yolcu güvenliği hem de çevresel verimliliği esas alan bütüncül bir ulaşım inovasyonudur. Yapay zekâ destekli sistemlerle şoför duygu durum analizi, sürücü güvenliği, güzergâh optimizasyonu ve enerji yönetimi entegre bir yapıda sunulmuştur. Araçlara entegre edilen yapay zekâ çipli kameralar, sürücü yüz tanıma sistemi ile yalnızca yetkili kişilerin araç kullanmasına izin vermekte; aynı zamanda sürücülerin görev süresi izlenebilmektedir. Performansları duygu durum analizine dayalı olarak puanlanan şoförler, anlık mekanik veriler ve telemetri ölçümleriyle değerlendirilmektedir. Riskli sürüş davranışları (rölanti kullanımı, ani fren vb.) tespit edilerek düşük puan alan sürücüler hedefli eğitimlere yönlendirilmektedir.
Telefonla konuşma, sigara içme gibi güvenli sürüşe aykırı davranışlar sistem tarafından otomatik tespit edilip anında sesli uyarı ve koltuk titreşimiyle bildirilmekte; eş zamanlı olarak filo merkezine iletilerek hızlı müdahale sağlanmaktadır. Kazalardan sonra sürücü kimliği, görev süresi, geçmiş ihlaller ve araçtan gelen telemetri verileri SAP BO veri ambarında analiz edilerek risk değerlendirmeleri yapılmakta ve önleyici stratejiler geliştirilmektedir.
Yolcu sayım ve durak kameraları ile araç içi yoğunluk, binen/inen yolcu sayısı anlık tespit edilmekte; bu verilerle otobüs planlaması optimize edilmekte, boş seferler ve gereksiz duraklamalar azaltılarak hem yakıt tasarrufu sağlanmakta hem de karbon salınımı düşürülmektedir. ADAS destekli sistemlerle şerit takibi, çarpışma önleme ve yaya algılama sağlanmakta; kör nokta kameraları ve 360 derece görüş sistemleriyle sürücü farkındalığı artırılmaktadır. ITS BOX bileşeni, 20 farklı IoT cihazını tek merkezde toplayarak cihaz yönetimini kolaylaştırmakta, akıllı fan sistemiyle donanım ömrünü uzatmaktadır.
Yangın gibi acil durumlara karşı geliştirilen Firebox sistemi, 1100 °C’ye kadar veri koruması sağlayarak kamera kayıtlarını güvence altına almaktadır. Panik butonu ile olağandışı durumlarda sürücünün tek tuşla merkezi bilgilendirmesi sağlanmakta; olay öncesi ve sonrası görüntüler anında merkeze iletilmektedir. Araç içi interkom sistemi sayesinde sürücüler ile filo merkezi arasında cep telefonuna ihtiyaç duymadan anlık ve kayıt altına alınan iletişim kurulmaktadır. Smart PDU, cihaz arızalarını LED göstergelerle bildirerek bakım süresini azaltmakta; enerji tüketimini izlemekte, uzaktan açma-kapama işleviyle müdahale süresini kısaltmaktadır. Mobil UPS sayesinde araç çalışmasa dahi kamera sistemleri 6 saat boyunca devrede kalarak güvenlik kesintisiz sürdürülmektedir.
Yeni nesil USB Type-C şarj üniteleri, dayanıklı 21 inç ekranlar ve gelişmiş anons sistemiyle yolcu deneyimi iyileştirilmiştir. Özellikle dezavantajlı bireyler için erişilebilir görsel-işitsel bilgilendirme sistemleri sunulmuştur. Yüzde 98 doğrulukla çalışan yapay zekâ destekli video analitik sistemler sayesinde sürücü kaynaklı riskler minimize edilmiş, olası kazaların önüne geçilmiştir. Günde 1.000’den fazla araç ve personel dijital olarak denetlenmekte; güvenlik güçleriyle paylaşılabilen kayıtlar sayesinde olaylar yasal delil niteliği kazanmaktadır. Bu dijital altyapı sayesinde saha operasyonları sadeleştirilmiş, işletme verimliliği artırılmıştır. Tüm bu gelişmelerle İstanbul’un toplu ulaşımı; veriye dayalı, güvenli, çevreci ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşarak, akıllı şehir vizyonuna uygun biçimde dünyanın en büyük mobilite projelerinden biri hâline gelmiştir.